Cũng như mọi năm, hội thơ Việt Nam do Hội Nhà văn tổ chức diễn ra tại Văn Miếu.

Lối vào khá đông, chen chúc, đụng chạm vào nhau đằng khác. Cổng vào trang trí khá đỏ: bóng đỏ, băng rôn đỏ, đèn lồng đỏ. Màu đỏ làm ấm áp một ngày mưa phùn, ẩm ướt như thế này.

Qua lớp đầu tiên là sân khấu có ông anh họ xa (bắn đại bác mới tới), nhà thơ Đỗ Trung Lai đang làm MC.

MC- nhà thơ Đỗ Trung Lai và nhà thơ nữ người Ấn Độ

Mình thích phần thơ dịch ra tiếng Anh, tiếng Nga… Phần hát xoan rất ấn tượng. Nhưng đó là lời mới viết, đâu có phải là “di sản “ !

Lớp thứ hai là thơ của các nhà thơ trên khắp thế giới. Có cô bé dịch thơ, đọc thơ hay quá này !

Thật là một dân tộc hiếu học, coi trọng khoa bảng. Nhưng để rùa cõng bia thì bằng cấp chỉ để thờ thôi sao ? Rùa ơi, chạy thi nhé, nhưng phải chạy thật, đừng có “khôn lỏi” nghe !

Tranh thủ chụp ảnh với các “ngôi sao”. Mình phát hiện ra một điều: những người nổi tiếng luôn có tư thế sẵn sàng để chụp ảnh. Tuyệt ! Rất tiếc là trời hơi u ám ! Xin trân trọng cảm ơn tất cả các anh chị.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp với tác phẩm "Vọng bướm" mới xuất bản

Nhà văn Đình Kính, tác giả kịch bản phim "Bí thư đảng ủy"

Nhà thơ Bằng Việt

Dịch giả Phan Hồng Giang, nhà thơ Đỗ Bạch Mai, nhà văn Nguyễn Thị Hồng Ngát, nhà phê bình văn học Trần Đăng Xuyền

Đạo diễn Đỗ Minh Tuấn và phu nhân

Các diễn viên nhí trước giờ biểu diễn

Thưởng trà

Hội thả thơ

Một góc Văn Miếu

Hà Nội, 5.2.2012

Lòng vẫn nhớ về Hà Nội”

 Hà Nội, mùng một Tết Nhâm Thìn. Trời tuyệt đẹp, lạnh và nắng. Phố xá thật quang quẻ, hân hoan, rực rỡ. Chỉ một lượng xe máy, ô-tô vừa đủ cho các dãy phố trở nên sinh động. Các cửa hiệu đóng cửa, nhưng biển báo, cờ đỏ, băng rôn cũng đủ rôm rả rồi. Bưu điện trung tâm mọi ngày nườm nượp người vào ra, hôm nay thật khác

Phố Hàng Bồ nhà mình cũng yên ả bước chân và xe cộ hơn hẳn ngày thường. Dù sao quang cảnh cũng đã khác xa thời mình còn nhỏ hay trước khi rời khỏi đây năm 1988.

Hồ Gươm muôn đời vẫn thế sau màn sương mờ. Tháp Rùa dù gì vẫn cứ là điểm nhấn tuyệt vời đến tận mai sau.

Tháp Bút cũng vậy.

Trên bờ là Cửa Mã đáo. Mình thích các loại cửa kiểu này. Nếu thiếu chúng, còn gì là Hà Nội cổ nữa !

Bức tượng Lý Thái Tổ, công trình chào mừng Thăng Long nghìn năm, giờ là địa điểm của các phó nháy dạo. Quả là đẹp !

Văn Miếu hôm nay cũng đông khách xếp hàng vào xem. Cổng ngoài thật bề thế so với thời kỳ cách đây 300 năm.

Khuê Văn Các lung linh, lãng mạn, mảnh mai và vững chãi giữa sương chiều.

Trời lạnh hơn khi chiều muộn. Trở về thấy cả một góc thân quen. Nhà mình mà !

Để nhớ một thời kỳ đã qua…

***

Một chút may mắn muộn màng đã đưa tôi đến thành phố này lần đầu tiên vào năm 1993. Sau một thời gian dàì lao đao vì khó khăn, những người tốt nghiệp ngành tiếng Pháp như tôi lại có cơ hội được mở mày mở mặt đôi chút. Thực ra, cái thời hoàng kim đối với dân Việt Nam khi sang Pháp là những năm 80, trước đó hơn một thập kỷ. Người ta kháo nhau: “Một tháng đi Pháp bằng một giáp đi Nga”. Cái thời mà ngoài chuyện cơm áo gạo tiền, có mấy ai nghĩ xa xôi…Đi Pháp gắn liền với số xe cúp 80, xe DD, xe Peugeot 102, rồi mua đất, xây nhà… Vợ chồng con cái cùng cưỡi trên chiếc xe máy lượn lờ trên các phố. Thế cũng đủ làm dân tình ngước nhìn, ngưỡng mộ. Ôi một thời xa vắng, một dĩ vãng “oanh liệt” đượm nỗi đắng cay của nhiều người, nhiều gia đình có thân nhân đi Pháp !

…Tôi nhớ mãi cái ngày 3 tháng 10 năm 1993 ấy, khi tôi đặt chân tới sân bay Charles de Gaule sau 16 tiếng bay, transit 2 lần ở Bangkok và Bombay. Theo đồng hồ của tôi, lúc đó là 12 giờ kém 15 giờ Việt Nam và là 6 giờ kém 15 giờ Pháp. Trời thật u ám, mưa lất phất và se lạnh. Trước đó tôi từng bị ốm một trận, rồi bị đường ruột. Tới Paris tôi gầy, xanh lét và kiệt quệ vì mỏi mệt. Tôi thầm ao ước có một Việt kiều, người nhà của mấy người gửi quà này đến đây ngay nhận mấy cái gói này rồi đưa tôi đi bằng xe con. Tôi sẽ tranh thủ đánh một giấc đã. Trên máy bay nào tôi có ngủ được. Tôi khóc vì thương con trai nhỏ mới 3 tuổi. Thằng bé cứ vẫy cái tay bé xíu đòi đi với mẹ, đòi trèo lên máy bay xem máy bay “nổ bùm” thế nào. Nó đâu đã biết được là nếu điều đó xảy ra thì mẹ nó vĩnh viễn không bao giờ về nữa…

… CROUS* (Centre regional des oeuvres universitaires et scolaires) cho xe ra đón đoàn giáo viên chúng tôi ở sân bay. Qua lớp kính bị nước mưa làm mờ, Paris dần dần xuất hiện, mờ ảo và bí ẩn làm sao. Đập vào mắt tôi đầu tiên là những ngôi nhà gần sân bay với những cây leo đầy bên ngoài, những chậu hoa hồng trên cửa sổ. Các tòa nhà có màu trầm, không sặc sỡ, vui mắt mà điềm tĩnh, nền nã, đem đến vẻ độc đáo. Những làn đường dài, uốn lượn dần dẫn tới những con phố cổ kính, duyên dáng, thanh lịch. Tôi bỗng mơ hồ cảm thấy có cái gì đó tương đồng với những phố Tây ở Hà Nội. Trời sáng rõ dần. Thành phố bắt đầu chinh phục tôi từ đó, tôi không còn thấy cô đơn, không còn thấy xa lạ nữa. Lời đồn quả là không ngoa, Paris thực sự cuốn hút người ta ngay từ những giây phút đầu tiên.
Tháp Eiffel vào buổi sáng có màu xám, theo cảm nhận của tôi ngày đó,  không đẹp hơn cái cột điện ở Việt Nam là mấy, có điều nó cao, to, sừng sững một khối giữa trời. Vì trời còn chưa sáng rõ và có nhiều sương mù nên trông nó càng hiên ngang tợn. Chỉ khi tối đến, tòa tháp này mới thực sự lộng lẫy, chói lòa ánh sáng và phô trương vẻ đẹp xa hoa đến phù phiếm.

Tôi thực sự ấn tượng bởi dòng sông Seine êm ả. Dòng sông thật giống với những gì tôi cảm nhận qua sách báo, tạp chí, qua văn học nghệ thuật. Tuy nhiên, thật lạ là ở ngoài tôi thấy nó thân quen và gây ấn tượng hơn hẳn những gì tôi đã nhìn qua ảnh mầu. Dòng sông vẫn cứ êm đềm chảy, nuôi dưỡng những cảm xúc dào dạt, trào dâng trong lòng du khách tới đây. Dòng sông từng khiến tôi thèm khát được nhìn thấy nó bằng mắt thật đây rồi ư ?

Quảng trường Nhà thờ Đức Bà Paris gắn liền với câu chuyện tình nổi tiếng của Thằng Gù ôm ấp cả đời dành cho người đẹp Esmeralda thật là đông đúc, nhôn nhạo. Ai ai cũng cố chen chân để có được vài tấm ảnh ghi lại những chi tiết tuyệt đẹp ở mặt tiền. Tuy nhiên với anh bạn Jean-François, người dẫn tôi tới đây thì mặt ngoài chẳng để lại ấn tượng gì cả. Tinh thần của nhà thờ lớn này là ở bên trong, ở những ô cửa kính màu, những bức tranh thánh và nhất là những đám rước diễn ra hàng tuần vào chiều thứ bảy trên quảng trường trước cửa nhà thờ…

Nhà thờ Đức Bà Paris

Trèo lên đồi Montmartre bằng những bậc thang, khá mệt. Bù lại, mọi người cảm thấy thật mãn nguyện được tận mắt nhìn thấy Nhà thờ Trái tim thiêng liêng (La basilique du Sacré-Cœur) và nhất là được chiêm ngưỡng một Paris từ trên cao.

Đồi Monmartre, nơi nhìn được toàn cảnh Paris

Ló mặt khỏi bến metro, tôi thật thích thú được ngắm nhìn Nhà hát Opera Paris lộng lẫy. Nhà hát lớn Hà Nội chính là một bản sao thu nhỏ của nhà hát này.

… Nếu dùng số ngón tay trên một bàn tay để đếm số lần tôi đến thành phố này, chắc chắn phải xòe nốt bàn tay kia nữa mới đủ. Nhưng sao tôi vẫn không thể nhớ chính xác được số lần. Chẳng quan trọng, bởi hãy cứ để những giấc mơ ngắn ngủi, mơ hồ như thế miên man trong lòng. Cuộc đời tình cờ chọ tôi cơ hội gắn bó với nước Pháp, với văn hóa, con người và đặc biệt với điểm nhấn quan trọng là thành phố này. Tôi nhớ có những ngày đi dạy kín từ sáng sớm đến tối mịt, tôi nói tiếng Pháp nhiều hơn cả tiếng Việt, trong lớp, trong cuộc họp, làm báo cáo, trình bày tham luận, chuyện phiếm với các đồng nghiệp Tây. Từ bao giờ chẳng biết tiếng Pháp, nước Pháp đã trở thành một phần thiết yếu trong cuộc đời tôi giống như người ta cần hít thở, ăn uống, yêu và được yêu vậy.
…Lần này tôi tới Paris với bộn bề lo lắng, với một tâm trạng thật khó tả… Đây là giai đoạn cuối cùng trong sự nghiệp học hành của tôi theo hệ thống giáo dục Pháp. Ngọn núi cao tôi đã leo gần đến đỉnh. Dòng sông rộng thuyền tôi sắp chạm tới bờ.Vậy mà sao tôi hồi hộp đến thế cơ chứ. Phàm những gì người ta có được bằng sức lực, mồ hôi, nước mắt và cả máu nữa thì đều nhuốm màu thiêng liêng ! Tôi thấy mình chơi vơi, hạnh phúc có, cay đắng có, đam mê có và đặc biệt có thêm một luồng sinh khí mới. Tôi bỗng dưng thấy khỏe và hăng hái hẳn. Dấu ấn của trận sốt xuất huyết kéo dài bảy ngày liền nằm bẹp giường ngay trước chuyến bay gần như tan biến hoàn toàn. Tôi muốn ngược về cội nguồn của những tinh hoa văn hóa, nghệ thuật Pháp. Đến thăm lâu đài Versailles lần này, tôi không còn là một cô giáo trẻ mới vào nghề như 17 năm trước. Tôi đã là một nghiên cứu viên trong một labo, làm việc với các giáo sư tên tuổi và các bạn Pháp ; tôi đã là một cán bộ giảng dạy có thâm niên trong một trường đại học lớn của Việt Nam… Lòng tôi trào dâng một nỗi xúc động đến thắt lòng hòa lẫn cảm giác chông chênh khó tả:
Từ Phương Đông ta tới
Cùng nắng gió mây trời
Niềm đam mê vời vợi
Đẩy ta vào chơi vơi
Mong manh quá đi thôi
Trong không gian rộng lớn
Ôi lòng tham vô đối
Họa chăng là giấc mơ ?

Dân tộc nào cũng vậy, người ta đều có quyền tự hào về những di sản văn hóa của họ, về những dấu ấn của lịch sử, của nền văn minh nước họ. Có lẽ dân Pháp cũng là một trong số những người có niềm tự hào dân tộc cao nhất, cũng như người Đức vậy. Tôi bỗng chú ý đến mấy đứa trẻ con độ 5,6 tuổi đồng thanh reo to như hô khẩu hiệu : « Louis quatorze (XIV), Napoleon Bonaparte ! » ngay trên quảng trường, trước cánh cửa mạ vàng của lâu đài Versailles, nơi có ghi dòng chữ « Khởi nguồn cho mọi vinh quang thuộc về nước Pháp » (À toutes les gloires de la France ). Chắc hẳn mấy đứa trẻ này đã thừa hưởng được niềm tự hào từ ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo của chúng về một đất nước có bề dày văn hóa vào loại nhất thế giới này.
Dẫn tới quảng trường phía trước lâu đài Versailles là Đại lộ Charles de Gaule (Avenue de Charles de Gaule).

Avenue de Charles de Gaule

Louis XIV là vị vua trị vì đất nước suốt hơn 72 năm (1643 -1715 ), lâu nhất trong lịch sử nền quân chủ châu Âu. Ông từng được tôn vinh là vua Mặt trời. Đứng dưới bức tượng ông giữa quảng trường lâu đài tôi bật cười vì một ý nghĩ ngộ nghĩnh chợt đến:
Người là Mặt trời hào quang chói sáng
Ta cũng ánh trăng tỏa giữa muôn chiều
Lịch sử sang trang rồi, Người mãi còn đứng lại
Ánh trăng này ta vẫn sáng những ban mai…

Cánh cửa vào lâu đài hoành tráng và lộng lẫy, không sặc sỡ, với những phần mạ vàng trên một nền xám kinh điển.

… Chúng tôi bắt đầu từ căn phòng đầu tiên của lâu đài bên cánh hữu bằng một hành lang có những vòm cong, kiến trúc kinh điển ba-rốc (baroque) với những bức tranh trần trang nhã cùng những họa tiết tinh xảo trên các ô cửa. Đây là nhà nguyện của hoàng gia đồng thời cũng là nơi rao giảng, diễn thuyết. Ôi vàng son của dĩ vãng sẽ mãi còn lại tới muôn đời !

Khách du lịch men theo những hành lang được bày tượng các nhân vật nổi tiếng suốt dọc lối đi. Trên trần vẫn là những vòm cong nghệ thuật và những bức tranh trần với hai màu chủ đạo xanh và vàng.

Phía sau lâu đài là khu vườn thưởng uyển rộng lớn, trong đó 815 ha công viên trong đó có 300 ha rừng và 93 ha vườn bài trí kiểu Pháp. Có tới 55 hồ nước, 600 đài phun nước lớn nhỏ và 35 km đường kênh. Đập vào mắt trước hết là một vườn hoa lớn. Có thể thấy ở đây gu hình khối gọn gàng, cách trang trí đối xứng và màu sắc trang nhã của người Pháp.

Trong vườn thượng uyển

Tất cả có tới 20 km ” tường” là những rừng cây được tỉa phẳng lỳ và 42 km lối đi với 372 bức tượng. Những khu rừng nhỏ như tên gọi của chúng (les bosquets) được trồng trên diện rộng tạo nên một không gian xanh, gọn gàng, mát mẻ, yên tĩnh, thơ mộng. Ở giữa là những lối đi (les allees) đều có tên gọi riêng. Các bức tượng thạch cao trắng ngần, từng được bảo dưỡng và tôn tạo điểm xuyết giữa những hàng cây xanh được xén gọn gàng, thẳng tắp. Bức tượng này khiến tôi cảm thấy vui vui giữa bộn bề bao ý nghĩ :
Nồng nàn, trong trắng Nàng ơi
Lòng ta bao nỗi rối bời miên man
Nàng còn mãi với Thế gian
Còn ta chỉ ánh trăng ngàn bay đi.

Tạm biệt Paris ồn ào, náo nhiệt, đâu đâu cũng có người nước ngoài, khách du lịch tứ xứ. Tạm biệt những người bạn Việt ở Trung tâm văn hóa Việt nam, quận 13, nơi tập trung cơ man là người châu Á. Chỉ 1 giờ 39 phút nữa tôi đã có mặt ở thành phố Dijon, ở trường Đại học tổng hợp Bourgogne, nơi sẽ giúp tôi thực hiện mơ ước định mệnh cháy bỏng ấp ủ từ thuở nhỏ, khởi nguồn cho mọị vui, buồn, hạnh phúc, đắng cay, thành công và bi kịch của cuộc đời tôi…
Dijon, tháng 10 năm 2009

———————

* Trung tâm  các dịch vụ  trường học  nội hạt.

Nguyễn Duy tại văn phòng Khoa Ngữ văn ĐHSP Hà Nội 1, ngày 7 tháng 3 năm 1998

…Một người đàn ông nhỏ bé, có khuôn mặt “lầm than” bước vào hội trường. Anh mặc chiếc áo màu booc-đô và chiếc quần sáng màu. Khuôn mặt sắt lại, có điểm nhấn là đôi mắt dưới làn lông mày rậm và chiếc kính cận khá dày. Đồng nghiệp, bạn bè, sinh viên tới dự buổi đọc thơ của anh thật đông đảo… Ấn tượng của tôi về Nguyễn Duy vẫn còn tới tận bây giờ mặc dù ngày đó cách đây cũng đã hơn chục năm, khi anh ra Hà Nội chuẩn bị triển lãm thơ trên giấy dó. Anh đến đọc thơ cho sinh viên Khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội 1. Cuối buổi, một sinh viên phát biểu: “Việt Nam có ba nhà thơ lớn: Nguyễn Trãi, Nguyễn Du và Nguyễn Duy”. Dù cũng rất có cảm tình với thơ anh, tôi cũng chưa thật đồng cảm với câu nói có phần bốc đồng của cậu sinh viên nọ. Song quả thật, sau khi nghe anh đọc thơ, tôi bắt đầu thích thơ anh, đọc đi đọc lại một số bài, ngẫm nghĩ, thấy hay. Viết về thời cuộc, có nhiều ý tưởng lạ kiểu như:

Điếm cấp thấp bán trôn nuôi miệng

Điếm cấp cao bán miệng nuôi trôn (Nhìn từ xa…Tổ quốc)

nghe thấy nực cười, pha màu chát chúa.

Anh viết về cây tre giống như viết về người nông dân Việt Nam. Bài thơ của anh xanh màu xanh của làng quê, xào xạc tiếng lá tre mỗi khi gió thổi và đằm thắm, mộc mạc như người dân quê chân chất, ngay thẳng. Bài thơ thoảng chất dân ca, thấp thoáng cánh cò trắng bay trên ngọn tre đung đưa trong gió. Cây tre giống như con người cần cù, gắn kết, nghĩa tình, thương nòi giống… (Tre xanh)

Anh diễn tả một sự thật bằng trực giác và cảm giác thật tự nhiên, sống động:

Em nhẹ nhõm đi về trong phố cũ

Tường nhà lở vôi cửa gỗ bức bàn

Ta lặn lội như một thằng ăn trộm

Nơm nớp lo mình bị bắt quả tang (Một góc chiều Hà Nội)

Và rồi, cảm giác rưng rưng khi ngửa mặt nhìn mặt trăng tròn vành vạnh giữa trời đêm khi mất điện trong thành phố (Ánh trăng).

Tuy nhiên tôi vẫn thích hơn cả những nhận xét của anh được thể hiện qua ngôn từ một cách rất riêng như:

Trực giác có những triệu chứng mất chuẩn

Tri giác hồi này cũng uốn éo hình sin

Thiên hạ buông lơi cái nhìn thành thực

Ban giám khảo có vẻ nhìn nghiêm túc

Nhà khoa học ra dáng nhìn chừng mực

Nhà đạo đức nhìn he hé mắt

Nhà chức sắc nhìn nghiêng

Nhà phê bình nhìn xiên

Nhà thơ lơ mơ nhìn cuốc hóa gà

Nhà nhiếp ảnh nhìn vằn vặn vèo vẹo

Nhà báo nhìn lắt la lắt léo

Nhà buôn nhìn lươn lươn lẹo lẹo …

(Hoa hậu vườn nhà ta)

Xin được giới thiệu bốn bài thơ sau đây của anh.

Tre xanh

Tre xanh, xanh tự bao giờ

Từ ngày xưa đã có bờ tre xanh

Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi!

Ở đâu tre cũng xanh tươi

Cho dù đá sỏi đất vôi bạc màu

Có gì đâu, có gì đâu

Mỡ màu dẫu ít dồn lâu hoá nhiều

Rễ siêng không quản đất nghèo

Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù

Vươn mình trong gió tre đu

Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành

Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh

Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm

Bão bùng thân bọc lấy thân

Tay ôm tay níu tre gần nhau hơn.

Thương nhau tre chẳng ở riêng

Lũy thành từ đó mà nên hỡi người

Chẳng may thân gãy cành rơi

Vẫn nguyên cái gốc truyền đời cho măng

Nòi tre đâu chịu mọc cong

Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường

Lưng trần phơi nắng phơi sương

Có manh áo cộc tre nhường cho con

Măng non là búp măng non

Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre

Năm qua đi, tháng qua đi

Tre già măng mọc có gì lạ đâu

Mai sau… mai sau… mai sau

Đất xanh… tre mãi xanh màu… tre xanh.

1969-1970

Một góc chiều Hà Nội

Hồ Gươm xanh màu xanh cổ tích

Con rùa vàng gửi bóng ở trên mây

Cây si mọc chúc cành xuống nước

Thê Húc cong cong một nét lông mày

Tóc em dài cho ta nhìn thấy gió

Áo em bay cho mờ tỏ thân hình

Em sâu sắc như kinh thành cổ kính

Gốc si già da mốc ngói rêu xanh

Em nhẹ nhõm đi về trong phố cũ

Tường nhà lở vôi cửa gỗ bức bàn

Ta lặn lội như một thằng ăn trộm

Nơm nớp lo mình bị bắt quả tang

Lần lữa mãi thế là ta lỡ dại

Để dành thành mất cắp cả tình yêu

Thế là ta mồ côi em mãi mãi

Cái vu vơ chết đuối dưới sương chiều

Cửa gỗ cài then… bóng em mất hút

Xe cúp đã thay cho ngựa tía võng điều

Ta trở lại gốc si già… và làm lại

Làm thơ tình tặng những lứa đang yêu…

Ánh trăng

Hồi nhỏ sống với rừng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ.

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa.

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường.

Thình lình đèn điện tắt

phòng buyn-đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

như là đồng là bể

như là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi người vô tình

bóng trăng im thin thít

đủ cho ta giật mình

1978

Hoa hậu vườn nhà ta

1.

Ta dán mắt vào lồi lõm mỹ học

Nét đẹp sinh thành từ đường cong

Nhan sắc phô ngang cái lý luận của nó

Tài năng đừng hòng mà chen ngang

Vô thức ý thức đều bị loại

Cuộc thi dành cho những gì trời cho

Người thi người

Còn ta thi nhìn …

2.

Trực giác có những triệu chứng mất chuẩn

Tri giác hồi này cũng uốn éo hình sin

Thiên hạ buông lơi cái nhìn thành thực

Ban giám khảo có vẻ nhìn nghiêm túc

Nhà khoa học ra dáng nhìn chừng mực

Nhà đạo đức nhìn he hé mắt

Nhà chức sắc nhìn nghiêng

Nhà phê bình nhìn xiên

Nhà thơ lơ mơ nhìn cuốc hóa gà

Nhà nhiếp ảnh nhìn vằn vặn vèo vẹo

Nhà báo nhìn lắt la lắt léo

Nhà buôn nhìn lươn lươn lẹo lẹo …

3.

Nhà quê nhìn em bằng con mắt lá

Mắt vui vui khúc ruột buồn buồn

Ta dán làm sao hết những lỗ thủng định mệnh

Em thoát làm sao khỏi cơ chế thị trường

Hậu hoa hậu còn gập ghềnh lắm lắm

Thua cũng thương mà thắng cũng thương

Hồng nhan ạ , giá ta làm chủ khảo

Để em thi cùng cỏ nội hoa vườn …

Nhân một cuộc thi hoa hậu – 9.1992

Lune

Tháng 1.2012

Thường thì tôi phải dậy từ 5 giờ sáng để kịp chuyến tàu sớm. Mùa đông thật lạnh, nhưng cũng thật quyến rũ khi đứng ở bến xe buýt vào lúc trời vẫn còn tối, ngắm những bông tuyết bay dưới ánh đèn đường. Mùa xuân, lúc đó mát lạnh, dễ chịu. Đi xe buýt tới ga rồi đi tàu đến nơi làm việc.

Tôi thích ngắm những lá cờ bay trên các công sở, trong đó có cả nhà ga. Khi có gió, cờ làm cho các tòa nhà thêm trang trọng. Thật ra ga xép của nước công nghiệp chỉ khác ga lớn về diện tích và sự đông đúc. Ngoài ra nó cũng có đầy đủ cả, màn hình điện tử, cửa tư vấn, bán vé, máy tính để xem giờ tàu, mua vé tàu, v.v… Có một thứ khác nữa, đó là cái mùi rất đặc trưng của các nhà ga vắng khách. Ở Việt Nam, tôi rất ít đi tàu hỏa, nhưng mỗi khi đi tàu tôi luôn bị cái mùi ở các ga xép làm cho chú ý. Ở đây cũng vậy, nhưng là một mùi khác. Thì tây với ta mùi khác nhau cũng là chuyện thường. Giống người khác mà. Đó là thứ mùi pha trộn giữa hơi người, mùi thuốc lá, mùi mồ hôi và cả mùi hỗn hợp của nước hoa, nước toa-lét, nước ngọt có ga nữa. Ở những ga xép, cái mùi đặc biệt này không có đủ số người để bám vào quần áo, đầu tóc họ nên cứ vương vất đâu đây…

Bên này có nạn đình công. Thường thì nếu có đình công, chuyến tàu bị hủy thì phải bắt một chuyến khác để đến chỗ làm. Nhưng phải đi ké một đoạn chuyến khác, rồi lại chuyển tàu khác đi tiếp. Rõ là rắc rối. Mà dân tây họ đâu có chịu đựng cái gì. Họ không hài lòng vì lương thấp, vì chế độ nghỉ ngơi, chính sách mới hay bất cứ lý do gì là họ đình công.

Trời về tối, đứng trên ga xép đợi tàu mới  heo hút làm sao! Mỗi khi có chuyến tàu chở hàng đi qua, cả nhà ga như rung chuyển. Gió thổi như hắt vào người. Sân ga vắng tanh vắng ngắt,nghe rõ tiếng lá cây xào xạc, tiếng gió xoáy, rít từng hồi. Có hôm còn có vài người để tán chuyện, có hôm chả có ai, sợ phát khiếp ! Vào chiều thứ bảy , sân ga càng heo hút, vắng vẻ.

Bù lại, tôi được làm công việc mình yêu thích, được giãi bày hộ những số phận, những cuộc đời lưu lạc, những nỗi niềm xa xứ, những mối lo ngổn ngang…Đó cũng là cảm giác thú vị mà không phải ai cũng được nếm trải. Một cảm giác sống động, ám ảnh, vội vã trên sân ga xép theo tôi mỗi lần đi làm. Cảm giác của người tận tay mở ra chiếc cầu nhỏ đưa khách du lịch trên thuyền chạm chân vào đất liền… Phải chăng đó cũng là một thú vui trên cõi đời này ?

Dijon, 10.2.2010

Chúc bạn đọc Blog Lune một năm mới an lành, hạnh phúc !

                                                            …để gió cuốn đi…”- TCS

 Bước qua tấm cửa sắt với những rào chắn chữ chi chằng chịt, chị hỏi người bảo vệ mặc quân phục:

- Khu A1 ở đâu anh nhỉ ?

- Chị đi thẳng rẽ phải, rồi lên tầng bốn nhé. Khu cán bộ cao cấp…

Khu điều trị của các sỹ quan khang trang, sạch sẽ và kín đáo, chị lạc giữa hai đầu hành lang sâu hút, thênh thang. Mỗi phòng bệnh như một căn hộ nhỏ, khép kín. Theo chỉ dẫn, chị đi vào giữa hai dãy buồng bịt nhôm kính. Phòng 66 nằm ngay dãy đầu bên trái. Cánh cửa hé mở. Một phụ nữ đứng tuổi và một cô gái chừng hơn hai mươi tuổi đang ngồi ở bộ sa-lông kê sát cửa. Phía trong là giường người bệnh.

-Liên à con ? Sao ai báo mà con biết ? Giọng  nói quen thuộc, ấm áp của bà vẫn như xưa.

-Dạ cháu nghe Tùng kể. Tùng gọi cho cháu nói hai bác đang ở ngoài này.

Tiến lại chiếc giường ông đang nằm, bàn tay cắm kim có băng dính cố định úp trên chiếc đệm động đậy. Bên cạnh là giá treo chiếc chai nhựa truyền cùng với đám dây dợ quen thuộc khắp nơi trong cái bệnh viện này.

-Bác sao rồi ? Chị tất tả cầm tay ông

-Con đấy ư ? Con vẫn ở số 83 phố HB à ?

- Ôi, ông còn nhớ cả số nhà của con sao ?

Gương mặt quắc thước, cương trực của vị tướng già ngày nào xông pha trên chiến trường Tây Nguyên lấm tấm vết đồi mồi, nhưng đôi mắt ông vẫn sáng rực dưới mái tóc bạc trắng. Từ lần đầu chị gặp ông đến nay cũng đã hơn ba mươi năm. Bao nhiêu thăng trầm, buồn vui, mất mát… trong cuộc đời như ngọn lửa nung tấm sắt dày thành thép. Thứ thép dẻo, bền, kết tinh từ trải nghiệm và thử thách cam go. Ánh mắt cùng thần sắc trên gương mặt dường như không  thay đổi, có chăng chỉ là sự rắn rỏi, vững chắc hơn. Ông khẽ nhấc đầu khỏi mặt giường, kể vài câu về bệnh tình. Vẫn vẻ mặt bình thản, an nhiên…

Bà cũng đã ngoài tám mươi, chậm chạp hơn nhiều rồi. Vẻ nhanh nhẹn, xăm xắn ngày nào chỉ còn thoáng qua cử chỉ và nụ cười. Chị bỗng thấy nhớ lần bà khóc lúc tiễn con trai đi học đại học quân sự;  lúc dừng xe đạp giữa đường gần chợ Hàng Da cất tiếng gọi chị. Đôi tay này có lần kéo tay chị nán lại bên bàn thờ người con trai duy nhất vắn số trên căn nhà ở Đường Cộng Hòa…

-  Cháu mới về được hơn một tháng, vội đến, chỉ sợ hai bác lại vào Nam mất.

-  Ngoài này lạnh quá. Đấu tranh mãi ông mới cho ra cùng đấy. Ông bảo tám mươi rồi còn chăm sóc gì được. Chữa ít ngày nữa lại vào thôi.

Bà vẫn nhớ con phố cổ, ngôi nhà số 37, trước có quỹ tiết kiệm ở ngoài,  nơi bà từng sống thời bao cấp khi ông còn biệt tăm biệt tích ở chiến trường phía nam.

-  Dạo đó con đi với ông nội vào thăm bác nhỉ ? À nhớ rồi, nhưng con không đi, phải không.

- Vâng, mãi sau này, năm 1998 cháu mới vào được mà bác.

Cầm bàn tay ông dính đầy dây truyền và kim một lần nữa, chị muốn bật khóc. Chắc chẳng còn được thêm lần nữa.

- Ông vẫn giữ cái thiếp chúc Tết con gửi đấy. Có lần giở đọc lại. Con cao huyết áp phải cẩn thận nghe, không được coi thường đâu.

Bà còn đi mãi với chị một đoạn hành lang hút gió nữa. Giọng bà trở nên khó khăn:

- Bác sỹ nói ông bị ung thư, di căn vào phổi rồi, phải mổ. Tám mươi ba tuổi rồi, không mổ gì hết nữa. Mổ có khi lại họa. Độ chục ngày nữa hai bác trở vào Nam thôi.

- Bác giữ gìn sức khỏe nhé, có gì cho cháu biết. Biết bao giờ gặp lại hai bác đây…

Thoáng ý nghĩ về lần gặp cuối cùng, chị ôm đôi vai bà run run.

Dưới sân trời hơi có nắng, không một gợn mây. Chị cứ thấy lan man một cảm giác áy náy với người đã khuất, một nỗi lo lắng vu vơ. Thôi thì cứ để gió cuốn đi,  đi xa…

Hà Nội, 10.12.2011

Lune